શંકરસિંહ વાઘેલાએ

અનામત અંગેની વાતમાં પટેલ, વાણિયા અને બ્રાહ્મણ સમાજનો ઉલ્લેખ થતાં વિરોધ; વાઘેલાએ કહ્યું—દલિત અને આદિવાસીઓના અધિકારોની વાત કરી હતી

નર્મદા/અમદાવાદ, 4 ઓક્ટોબર 2026: ગુજરાતના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી શંકરસિંહ વાઘેલા ‘બાપુ’ના અનામત અંગેના નિવેદનથી રાજકીય અને સામાજિક વિવાદ સર્જાયો છે. નર્મદા જિલ્લાના સાગબારા તાલુકાના ખોપી ગામે 2 ઓક્ટોબરે યોજાયેલા વન અધિકાર સત્યાગ્રહમાં તેમણે અનામતનો વિરોધ કરનારાઓ અંગે વાત કરતાં પટેલ, વાણિયા અને બ્રાહ્મણ સમાજનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. મેલું ઉપાડવાનું કામ કરે તો મહિને ₹50 હજાર આપવાની તેમની ટિપ્પણી સામે સમાજના આગેવાનોએ વાંધો ઉઠાવ્યો છે.

સભાનું આયોજન શા માટે થયું હતું?

ખોપી ગામની સભાનો મુખ્ય મુદ્દો આદિવાસી ખેડૂતોના જળ, જંગલ અને જમીનના અધિકારોનો હતો. જંગલની જમીન પર ખેતીના અધિકાર અને સનદની માંગ સાથે યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં કોંગ્રેસ પ્રદેશ પ્રમુખ અમિત ચાવડા સહિતના નેતાઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. વાઘેલાએ આદિવાસીઓના જમીન અધિકારોના સમર્થનમાં વાત કરી હતી.

વાઘેલાએ અનામત અંગે શું કહ્યું?

પ્રકાશિત અહેવાલો મુજબ, વાઘેલાએ અનામતનું સમર્થન કરતાં જણાવ્યું હતું કે તે કોઈ ઉપકાર તરીકે આપવામાં આવી નથી. વંચિત સમાજોએ પેઢીઓથી ભેદભાવ અને મુશ્કેલીઓ સહન કરી હોવાથી અનામતની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે.

આ સંદર્ભમાં તેમણે પટેલ, વાણિયા કે બ્રાહ્મણ સમાજમાંથી અનામતનો વિરોધ કરનારા લોકોને મેલું ઉપાડવાની મુશ્કેલીનો અનુભવ કરવાનો પડકાર આપ્યો અને એ કામ માટે મહિને ₹50 હજાર ચૂકવવાની તૈયારી દર્શાવી હતી.

વિરોધ શા માટે થઈ રહ્યો છે?

વિરોધ કરનારાઓનો વાંધો ચોક્કસ સમાજોનાં નામ લઈને કરાયેલા શબ્દપ્રયોગ સામે છે. તેમના મતે, અનામતના સમર્થનમાં વાત કરતી વખતે બીજા સમાજોની લાગણી દુભાય તેવી ટિપ્પણી કરવી યોગ્ય નથી.

પાટીદાર અગ્રણી દિનેશ બાંભણિયાએ કહ્યું કે વાઘેલાએ આવી ટિપ્પણીઓથી દૂર રહેવું જોઈએ અને કોઈને ખુશ કરવા માટે અન્ય સમાજ અંગે આ પ્રકારનું નિવેદન આપવું યોગ્ય નથી.

શ્રી સમસ્ત ગુજરાત બ્રહ્મ સમાજના અધ્યક્ષ ડૉ. અશ્વિન ત્રિવેદીએ પણ નિવેદનનો વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે વાઘેલાને અન્ય સમાજને આવી સલાહ આપતાં પહેલાં પોતાની પાસેથી શરૂઆત કરવા કહ્યું હતું.

ભાજપ નેતા યજ્ઞેશ દવે અને પાટીદાર અગ્રણી અલ્પેશ કથીરિયાએ પણ વિરોધ નોંધાવ્યો છે. કથીરિયાએ પૂર્વ મુખ્યમંત્રી જેવા જવાબદાર પદ પર રહી ચૂકેલા નેતાને આવી ટિપ્પણી શોભતી નથી તેમ કહી બિનશરતી માફીની માંગ કરી હતી. તેમણે નિવેદનથી જાતિ આધારિત વિભાજન ઊભું થવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો.

વિરોધ બાદ બાપુએ શું જવાબ આપ્યો?

TV9 ગુજરાતીના 3 ઓક્ટોબરના અહેવાલ મુજબ, વાઘેલા પોતાના નિવેદન પર અડગ રહ્યા છે અને માફી માંગવાનો ઇનકાર કર્યો છે. તેમની સ્પષ્ટતા છે કે તેઓ કોઈ સમાજના વિરોધી નથી; તેમનો હેતુ દલિત અને આદિવાસી સમાજે સહન કરેલા ભેદભાવ તથા તેમના અધિકારોની વાત કરવાનો હતો.

વાઘેલાએ પોતાના નિવેદનને મૂળ સંદર્ભથી અલગ રજૂ કરવામાં આવતું હોવાનો દાવો કર્યો છે. તેમણે ભાજપ પર મુદ્દાને રાજકીય રીતે ઉશ્કેરવાનો આક્ષેપ પણ કર્યો હતો. આ વાઘેલાનો પક્ષ અને આક્ષેપ છે.

વિવાદના કેન્દ્રમાં શબ્દપ્રયોગ અને સંદર્ભ

વાઘેલા પોતાના નિવેદનને સામાજિક ન્યાય અને અનામતના સમર્થનની વાત ગણાવે છે. વિરોધ કરનારા આગેવાનો ચોક્કસ સમાજોનાં નામ સાથે વપરાયેલા શબ્દોને અપમાનજનક ગણાવે છે. આમ, વિવાદમાં નિવેદનનો મૂળ સંદર્ભ અને તેની ભાષા—બંને અંગે મતભેદ છે.